USG
USG – co to za badanie?
Badanie ultrasonograficzne (USG) to szybka, powszechna i nieinwazyjna metoda obrazowania tkanek miękkich, naczyń krwionośnych i narządów. W trakcie badania specjalna sonda wysyła wiązkę fal ultradźwiękowych, które odbijają się od różnych tkanek i powracają do aparatu, a otrzymane dane są przekształcane w widoczny na monitorze obraz w czasie rzeczywistym. Samo badanie jest całkowicie bezpieczne i w większości przypadków nie wymaga znieczulenia, dzięki czemu znajduje ono zastosowanie w wielu dziedzinach medycyny weterynaryjnej.
Kiedy umówić się na badanie USG ?
Badanie USG ma zastosowanie w diagnostyce, jak i profilaktyce. U zwierząt geriatrycznych warto wykonywać profilaktyczne badanie USG jamy brzusznej co najmniej raz w roku. Pozwala to wychwycić ewentualne zmiany chorobowe na wczesnym etapie (zanim pojawią się objawy), co umożliwia szybsze wdrożenie terapii, często zwiększa skuteczność leczenia i wydłuża życie pacjenta. Jeśli pojawią się już niepokojące objawy chorobowe – warto najpierw udać się do lekarza prowadzącego – może się okazać, że są wskazania do wykonania innego badania obrazowego.
Co wykrywamy za pomocą USG ?
Badanie USG dostarcza cennych informacji o strukturze narządów i tkanek miękkich, pozwala wykryć takie zmiany jak: guzy, torbiele, złogi, ciała obce, stany zapalne, zmiany nowotworowe, urazy i wady anatomiczne. Badanie typu Doppler pozwala ocenić przepływ krwi w naczyniach krwionośnych, wykryć niektóre anomalie naczyniowe oraz uwidocznić ukrwienie narządów lub zmian nowotworowych. Badanie dopplerowskie jest szeroko wykorzystywanie również w kardiologii .
Inną formą badania ultrasonograficznego jest badanie FAST USG, wykorzystywane w medycynie ratunkowej. Jego zadaniem jest wykrycie krwotoku do jam ciała po wszelakich urazach i wypadkach komunikacyjnych, które może być zagrożeniem dla życia i zdrowia zwierzęcia.
Co można zbadać za pomocą USG?
W zależności od badanego obszaru, można ocenić następujące struktury :
-
- USG gałki ocznej
- USG głowy i szyi (ocena tkanek miękkich, ślinianek, węzłów chłonnych, krtani, tchawicy, tarczycy i przytarczyc, przełyku)
- USG płuc (tkanka płucna, jama opłucnowa, opłucna)
- Echo serca
- USG jamy brzusznej (wątroba, drogi żółciowe, śledziona, przewód pokarmowy, układ moczowy, nadnercza, trzustka, węzły chłonne, przebieg głównych naczyń – aorta, żyła główna doogonowa, żyła wrotna)
- USG narządu ruchu (niektóre stawy, więzadła, mięśnie)
- USG w rozrodzie (ocena macicy, jajników, jąder, prostaty, diagnostyka i prowadzenie ciąży)
- USG FAST (do oceny wewnętrznych krwawień)
- USG tkanek miękkich powierzchownych (w przypadku zmian ogniskowych/ stanów zapalnych/ podejrzenia ciał obcych- kłos)
Jak wygląda samo badanie ultrasonograficzne?
W naszej przychodni zwierzęta do badania ultrasonograficznego są przyjmowane planowo na umówioną godzinę, po uprzednim przygotowaniu do badania (badania planowe) zgodnie z wytycznymi (patrz tutaj). Pacjent do badania jamy brzusznej zazwyczaj jest badany w pozycji leżącej, chyba, że są ku temu przeciwskazania. Obszar poddany badaniu jest najczęściej wystrzyżony, dzięki czemu sonda lepiej przylega do skóry pacjenta, umożliwiając lepsze uwidocznienie głębiej położonych narządów i drobnych struktur. Zazwyczaj właściciel jest obecny w trakcie badania, które trwa około 20-30 min.
Po badaniu każdy pacjent otrzymuje opis badania, z którym należy udać się do lekarza prowadzącego, w celu ustalenia dalszej diagnostyki lub terapii.
Czy badanie USG jest bezpieczne ?
Tak, badanie ultrasonograficzne jest bezpieczne, nieinwazyjne i bezbolesne, a także nie wymaga zazwyczaj znieczulenia ogólnego – stąd może być wykonywane nawet u zwierząt w złym stanie ogólnym, a także u zwierząt po urazach/ wypadkach komunikacyjnych. Badanie USG jamy brzusznej wiąże się jednak z koniecznością przyjęcia pozycji leżącej na ok. 20 min, co dla niektórych pacjentów może być czymś niekomfortowym- u takich zwierząt warto rozważyć przepisanie przed wizytą leków przeciwlękowych (nie znieczulających!), by wizyta zarówno dla właściciela, jak i pacjenta była dużo przyjemniejsza. Jeśli taki problem może dotyczyć Państwa zwierzęcia – warto poruszyć ten temat z lekarzem prowadzącym (kierującym na badanie).
Kiedy otrzymam wynik badania USG?
Zazwyczaj szczegółowe opisy wysyłamy pacjentowi do 48h po badaniu.
Jak przygotować zwierzę do badania ?
-
- Zwierzę do badania ultrasonograficznego jamy brzusznej powinno przyjść na czczo (8-12h), chyba, że ze względu na wiek lub choroby współistniejące okres bez pokarmu musi być skrócony (6h).
- Jeśli badanie będzie wykonywane w godzinach wieczornych – można podać lekki, mały posiłek w godzinach wczesno porannych (najlepiej dieta lekkostrawna/ mokra).
Jeśli badanie ma dotyczyć zmian w przewodzie pokarmowym (żołądek, jelita) brak zastosowanej głodówki może utrudnić lub uniemożliwić badanie!
-
- Na badanie zwierzę powinno przyjść z pełnym pęcherzem (kotom zabieramy kuwetę ok. 4h przed badaniem)
- W dniu poprzedzającym badanie psom podajemy espumisan 3x dziennie w następujących dawkach ( tabela). Ostatnią dawkę podajemy ok 1h przed badaniem.
- U kotów (jeśli jest takie wskazanie) – espumisan 1x raz w dniu poprzedzającym badanie i 1h przed badaniem (tabela)
- U zwierząt lękliwych/ agresywnych/ intensywnie dyszących – należy dodatkowo wprowadzić leki przeciwlękowe – należy ustalić z lekarzem kierującym na badanie. W pojedynczych przypadkach może okazać się konieczne wykonanie badania w znieczuleniu ogólnym – w takiej sytuacji konieczna jest wizyta kwalifikująca ok. 5 dni przed zaplanowanym badaniem.
Jak interpretować wynik badania USG?
Nie należy interpretować wyniku badania USG samodzielnie. Choć wiele zmian w obrazie ultrasonograficznym może nasuwać podejrzenie określonych jednostek chorobowych, w celu postawienia ostatecznego rozpoznania często konieczne jest wykonanie dodatkowych badań- biochemicznych/cytologicznych/ histopatologicznych . Ponadto wynik badania nie zawsze koreluje z objawami klinicznymi– narządy mogą być zmienione, ale funkcjonować prawidłowo lub odwrotnie – mogą wydawać się prawidłowe, pomimo znacznych zmian chorobowych.
Badanie USG jest cennym narzędziem diagnostycznym, często pozwala znacznie zawęzić listę diagnoz różnicowych lub postawić wstępną diagnozę, wykryć zmiany chorobowe na we wczesnych stadiach oraz ukierunkować dalsze działania diagnostyczne/ terapeutyczne. Do postawienia prawidłowej diagnozy ważna jest jednak analiza wszystkich danych – badania klinicznego pacjenta, jego historii choroby, wywiadu i wyników innych badań dodatkowych (np. badań krwi). Stąd istotna jest komunikacja między ultrasonografistą, a lekarzem prowadzącym pacjenta – wtedy istnieje największa szansa na postawienie trafnego rozpoznania i sukces terapii.
Co jeśli moje zwierzę jest niewspółpracujące/ lękliwe/ zestresowane podczas zabiegów lekarsko-weterynaryjnych? Czy u takiego pacjenta badanie ma sens?
Z naszej strony podejmujemy wiele działań, by niepokój towarzyszący wizytom w naszej placówce był jak najmniejszy – staramy się podejść do każdego pacjenta indywidualnie, uwzględniając jego temperament i potrzeby. Są jednak tacy pacjenci, którym przy każdej czynności lekarsko-weterynaryjnej towarzyszy duży stres. W trakcie badania ultrasonograficznego pacjent powinien leżeć/stać nieruchomo, a nawet nadmierne stresowe dyszenie znacznie pogarsza jakość obrazu i utrudnia uwidocznienie drobnych struktur – co może wpłynąć na wynik badania. Mając na uwadze bezpieczeństwo i komfort takiego pacjenta w trakcie badania, wprowadzamy przed badaniem preparaty farmakologiczne, które spowodują poprawę samopoczucia i znacznie zredukuje poziom lęku/ stresu. Są to preparaty szeroko stosowane w medycynie weterynaryjnej, także w naszej placówce, w celu łagodnego uspokojenia pacjenta, dodatkowo działające przeciwlękowo. Nie są to preparaty znieczulające, więc zwierzę jest przez cały czas przytomne, ale znacznie bardziej zrelaksowane. Wizyta po przygotowaniu farmakologicznym jest znacznie mniej stresująca zarówno dla lękliwego zwierzęcia , jak i właściciela, a wynik badania często jest bardziej miarodajny. Takie przygotowanie pacjenta jest możliwe nie tylko przed badaniem USG, ale przed każdą stresującą wizytą lekarsko- weterynaryjną (pobranie krwi, szczepienie).
